غذای خرگوش؛ راهنمای کامل تغذیه سالم خرگوش خانگی
تیم موچولو — 2026-11-03
پاسخ کوتاه: غذای خرگوش باید حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد علف خشک باکیفیت باشد که همیشه و بدون محدودیت در دسترس است. روزانه حدود یک مشت پر سبزی برگی تازه به ازای هر کیلو وزن و مقدار کمی پلت مخصوص خرگوش (حدود ۲۵ گرم به ازای هر کیلو) کافی است. یونجه برای خرگوشهای جوان مناسب‌تر است، هویج و میوه فقط تشویقی‌اند و نان، شیرینی، شکلات، پیاز، سیب‌زمینی و آووکادو ممنوع است.
پاسخ کوتاه: خرگوش چه غذایی میخورد؟
غذای اصلی خرگوش علف خشک است، نه هویج و نه دانه. خرگوش گیاهخوار کامل است و دستگاه گوارش او برای هضم مداوم الیاف زیاد ساخته شده. دندان‌های خرگوش هم تمام عمر رشد می‌کنند و فقط جویدن طولانی علف خشک آن‌ها را درست ساییده نگه می‌دارد.
یک رژیم سالم به این شکل است: بیشترین سهم علف خشک نامحدود، سپس سبزیجات برگی تازه، بعد مقدار کمی پلت مخصوص خرگوش و در آخر خوراکی تشویقی مثل تکه کوچک میوه. همیشه هم آب تازه در دسترس باشد.
یونجه یا علف خشک؛ کدام برای خرگوش بهتر است؟
در ایران بسیاری از مردم هر نوع علف خشک را یونجه می‌نامند، اما این دو با هم فرق دارند:
- یونجه (آلفالفا) گیاهی از خانواده حبوبات است که پروتئین و کلسیم بالایی دارد. برای خرگوشهای در حال رشد (تقریباً تا ۶ ماهگی) و خرگوش ماده شیرده مناسب است.
- علف خشک مرتعی یا تیموتی الیاف بیشتر و کلسیم کمتری دارد و برای خرگوش بالغ غذای اصلی درست است.
مصرف زیاد یونجه در خرگوش بالغ ممکن است به چاقی و دریافت بیش از حد کلسیم و مشکلات ادراری منجر شود. پس از حدود ۶ ماهگی، به‌تدریج و طی چند هفته سهم علف خشک را بیشتر و یونجه را کمتر کنید. علف خشک خوب سبز یا سبز مایل به زرد است، بوی تازه دارد و کپک‌زده، خیس یا پرخاک نیست.
خرگوش روزی چقدر علف خشک بخورد؟
علف خشک باید نامحدود باشد. یک قاعده ساده این است که خرگوش هر روز تقریباً به اندازه حجم بدن خودش علف خشک دریافت کند و جایگاه علف هرگز خالی نماند.
چند نکته کاربردی:
- علف خشک را روزی یک تا دو بار تازه کنید؛ خرگوش علف لگدشده و کثیف را نمی‌خورد.
- جایگاه علف را کنار جعبه دستشویی بگذارید، چون خرگوش‌ها هنگام خوردن دستشویی می‌کنند و این کار هم آموزش دستشویی را راحت می‌کند.
- علف را در جای خشک و خنک نگه دارید تا در رطوبت کپک نزند.
اگر خرگوش شما علف خشک کم میخورد، معمولاً به این دلیل است که پلت یا خوراکی زیاد می‌گیرد. مقدار پلت را کم کنید تا اشتهایش به علف برگردد.
سبزیجات مجاز برای خرگوش
روزانه حدود یک مشت پر سبزی برگی تازه به ازای هر کیلو وزن خرگوش مناسب است. سبزی‌ها را بشویید و خشک کنید و هر سبزی جدید را با مقدار کم شروع کنید تا اسهال یا نفخ ایجاد نکند.
سبزیجات مناسب برای مصرف روزانه یا مکرر:
- کاهو رومی و کاهو برگ تیره
- گشنیز، جعفری و شوید
- ریحان و نعناع
- برگ تربچه و برگ هویج
- کرفس (ساقه را تکه کوچک کنید)
- قاصدک (اگر از جای بدون سم و آلودگی چیده شده باشد)
سبزیجاتی مثل کلم، بروکلی و اسفناج را کمتر و گاهی بدهید؛ بعضی از آن‌ها در مقدار زیاد نفخ ایجاد می‌کنند و بعضی کلسیم یا اگزالات بالایی دارند. کاهو پیچ ارزش غذایی کمی دارد و بهتر است جای کاهوهای برگ تیره را نگیرد. در شهرهای آلوده‌ای مثل تهران، علف و گیاه کنار خیابان را به خرگوش ندهید.
پلت خرگوش؛ چقدر و چه نوعی؟
پلت مخصوص خرگوش ویتامین‌ها و مواد معدنی را کامل می‌کند، اما غذای اصلی نیست. برای خرگوش بالغ حدود ۲۵ گرم در روز به ازای هر کیلو وزن (تقریباً یک پیمانه کوچک) کافی است. خرگوشهای جوان پلت بیشتری لازم دارند.
هنگام انتخاب پلت:
- پلت یکدست و ساده را به مخلوط‌های رنگارنگ (موسلی) ترجیح دهید. در مخلوط‌ها خرگوش تکه‌های خوشمزه را جدا می‌کند و تغذیه ناقص می‌شود.
- الیاف بالا داشته باشد و دانه، ذرت رنگی یا تکه‌های شیرین نداشته باشد.
- مخصوص خرگوش باشد، نه خوکچه هندی یا همستر.
تغییر برند پلت را همیشه تدریجی و طی یک تا دو هفته انجام دهید.
خرگوش هویج و میوه میخورد؟
تصویر خرگوشی که هویج میخورد بیشتر از کارتون‌ها آمده است. هویج قند زیادی دارد و فقط یک خوراکی تشویقی است، نه غذای روزانه. میوه‌ها هم همین‌طور.
خوراکی‌های تشویقی مناسب در مقدار خیلی کم (حداکثر یک تا دو قاشق غذاخوری در روز برای خرگوش متوسط):
- تکه کوچک سیب بدون هسته
- موز
- توت‌فرنگی
- گلابی
- حلقه نازک هویج
این خوراکی‌ها برای ایجاد اعتماد و آموزش عالی هستند. به جای خوراکی‌های قنددار آماده، از همین تکه‌های کوچک میوه استفاده کنید.
غذاهای ممنوع و خطرناک برای خرگوش
این خوراکی‌ها را هرگز به خرگوش ندهید:
- نان، بیسکویت، شیرینی، برنج و غلات صبحانه
- شکلات و هر خوراکی حاوی کاکائو
- پیاز، سیر، تره‌فرنگی و موسیر
- سیب‌زمینی خام و پوست آن
- آووکادو
- ریواس
- مغزها، تخمه و دانه‌ها در مقدار زیاد
- گوشت، تخم‌مرغ و لبنیات
- غذای سگ، گربه یا همستر
- هسته و دانه میوه‌ها مثل سیب، زردآلو و گیلاس
- بسیاری از گیاهان آپارتمانی و گل‌ها
خرگوش نمی‌تواند استفراغ کند، پس هر ماده سمی یا نامناسب مستقیم وارد روده می‌شود. اگر خرگوش شما چیز ممنوعی خورده، بی‌حال است یا غذا نمی‌خورد، بدون معطلی با دامپزشک آشنا با خرگوش تماس بگیرید.
آب خوردن خرگوش و نشانه‌های مشکل گوارشی
خرگوش باید همیشه آب تازه داشته باشد. بیشتر خرگوش‌ها از کاسه سنگین سرامیکی راحت‌تر و بیشتر آب می‌خورند تا از بطری. آب را هر روز عوض کنید و در تابستان‌های گرم چند بار در روز چک کنید.
پشکل‌های خرگوش آینه سلامت گوارش او هستند. پشکل سالم گرد، درشت و نسبتاً خشک است. خرگوش‌ها گاهی پشکل‌های نرم و براقی هم دارند که خودشان دوباره می‌خورند؛ این کار طبیعی و برای هضم ضروری است.
فوراً به دامپزشک مراجعه کنید اگر:
- خرگوش بیش از ۱۲ ساعت چیزی نخورده یا پشکل نداشته است.
- پشکل‌ها خیلی ریز، کم یا به هم چسبیده شده‌اند.
- اسهال آبکی دارد.
- خمیده نشسته و دندان‌قروچه بلند می‌کند.
برای فضای زندگی، دما و رفتار، مقاله نگهداری خرگوش در خانه و آپارتمان را بخوانید. اگر خوکچه هندی هم دارید، بدانید رژیم او شبیه خرگوش است اما به ویتامین C روزانه نیاز دارد؛ جزئیاتش در نگهداری خوکچه هندی آمده. برای مقایسه با یک جونده همه‌چیزخوار، غذای همستر را ببینید و فهرست کامل راهنماها را در راهنمای حیوانات خانگی کوچک پیدا کنید.
راهنمای کامل نگهداری حیوانات کوچک
سؤالات متداول
خرگوش چی میخوره؟
خرگوش بیشتر علف خشک میخورد که باید همیشه در دسترسش باشد. در کنار آن سبزی برگی تازه، کمی پلت مخصوص خرگوش و گاهی تکه کوچک میوه به عنوان تشویقی لازم است.
یونجه برای خرگوش خوبه؟
یونجه برای خرگوشهای جوان تا حدود ۶ ماهگی مناسب است، اما برای خرگوش بالغ کلسیم و پروتئین زیادی دارد. خرگوش بالغ باید بیشتر علف خشک مرتعی یا تیموتی بخورد.
خرگوش هویج میخوره؟
بله، اما هویج به دلیل قند بالا فقط یک خوراکی تشویقی است و نباید هر روز و زیاد داده شود. غذای اصلی خرگوش علف خشک است.
خرگوش نون میخوره؟
نان برای خرگوش مناسب نیست و میتواند تعادل باکتریهای روده را به هم بزند. نان، بیسکویت و غلات را به خرگوش ندهید.
خرگوش کاهو میخوره؟
بله، کاهوهای برگ تیره مثل کاهو رومی برای خرگوش مناسب است. کاهو پیچ ارزش غذایی کمی دارد و بهتر است جای سبزیجات دیگر را نگیرد.
خرگوش چند وقت بدون غذا میتونه بمونه؟
خرگوش نباید بیغذا بماند، چون رودهاش به خوردن مداوم نیاز دارد. اگر بیش از ۱۲ ساعت غذا نخورده یا پشکل نداشته، این وضعیت اورژانسی است و باید فوراً به دامپزشک برود.
مقاله‌های مرتبط
- نگهداری خرگوش در خانه و آپارتمان؛ راهنمای کامل — خرگوش به فضای آزاد روزانه، علف خشک نامحدود، جای خنک و همراه نیاز دارد و ۸ تا ۱۲ سال عمر می‌کند. نکات نگهداری خرگوش در آپارتمان را بخوانید.
- نگهداری خوکچه هندی؛ قفس، غذا، ویتامین C و سلامت — خوکچه هندی به علف خشک نامحدود، ویتامین C روزانه، قفس جادار با کف صاف و یک همنوع نیاز دارد و ۵ تا ۷ سال عمر می‌کند. راهنمای کامل را بخوانید.
- غذای همستر؛ خوراکی‌های مجاز و ممنوع و مقدار روزانه — غذای اصلی همستر مخلوط دانه یا پلت مخصوص همستر است، همراه کمی سبزی تازه و گاهی پروتئین. فهرست غذاهای مجاز، ممنوع و مقدار درست را ببینید.
- کدام حیوان خانگی برای من مناسب است؟ مقایسه و انتخاب — انتخاب حیوان خانگی به وقت آزاد، فضای خانه، بودجه، سن بچه‌ها و طول عمر حیوان بستگی دارد. سگ، گربه، پرنده و حیوانات کوچک را اینجا مقایسه کنید.